آبی که دیگر نباید جوشاند

واحد اول را وسط روستا نصب کردیم تا همه ببینند. پیشنهاد اولیهٔ پیمانکار جای دیگری بود، نزدیک منبع و دورتر از خانه‌ها، که از نظر فنی درست‌تر و از نظر هزینه ارزان‌تر بود. اصرار کردیم و این درست‌ترین تصمیم کل پروژه بود: در دو هفتهٔ اول، بیش از هر اطلاع‌رسانی‌ای، دیدنِ دستگاه کار کرد. مردم می‌آمدند، نگاه می‌کردند، و از کسی که آنجا بود می‌پرسیدند.

آموزش سخت‌تر از نصب بود؛ عادت پنجاه‌ساله با یک جلسه عوض نمی‌شود. جلسهٔ اول را در مسجد گذاشتیم و بیست‌وسه نفر آمدند که بیشترشان مرد بودند، در حالی که آب را عملاً زنان خانه مدیریت می‌کردند. جلسهٔ دوم را عصر و در خانهٔ یکی از اهالی گذاشتیم و چهل‌ویک نفر آمدند. همین یک جابه‌جایی، بیشتر از محتوای هر دو جلسه اثر داشت.

روستای دوم را دو ماه دیرتر شروع کردیم و اشتباه اول را تکرار نکردیم، ولی اشتباه تازه‌ای کردیم: فرض کردیم چون روستای اول جواب داده، همین الگو اینجا هم جواب می‌دهد. اینجا مسجد مرکزِ رفت‌وآمد نبود و مرکزِ واقعی، مغازهٔ سرِ جاده بود. سه هفته طول کشید تا این را بفهمیم و سه هفته عقب افتادیم.

تا امروز پنجاه‌وپنج خانوار از صد و چهل خانوارِ هدف به آب سالمِ پایدار دسترسی دارند. «پایدار» را عمداً در تعریف واحد گذاشتیم: خانواری که یک بار آب برداشته حساب نمی‌شود، خانواری حساب می‌شود که سه ماه پیاپی برداشته باشد. با تعریف آسان‌تر، امروز عدد ما نزدیک صد بود؛ ولی آن عدد چیزی دربارهٔ سال آینده نمی‌گفت.